Leerstofoverzicht toelatingsexamen geneeskunde 2026

Reële getallen en lettervormen: bewerkingen en rekenregels.

Rekenen met ongelijkheden en absolute waarden van reële getallen en lettervormen.

Rekenregels voor machten en logaritmen.

Rekenen met procenten, evenredigheden en omgekeerd evenredigheden.

Reële oplossingen van eerste- en tweedegraadsvergelijkingen.

Veeltermen met reële coëfficiënten: graad, bewerkingen, euclidische deling, reststelling, ontbinden in factoren, veeltermvergelijkingen.

Stelsels van vergelijkingen van de eerste graad met hoogstens drie onbekenden.

Bewerkingen met matrices: optelling, scalaire vermenigvuldiging, matrixvermenigvuldiging, machtsverheffing en transpositie.

Vlakke figuren en hun basiseigenschappen: cirkels (middelpunt, middellijnen, raaklijnen, koorde, middelpuntshoek en omtrekshoek); driehoeken (gelijkvormigheid, congruentie, som van binnenhoeken, stelling van Pythagoras, merkwaardige lijnen en lijnstukken); vierhoeken (trapezium, parallellogram, ruit, rechthoek, vierkant); regelmatige veelhoeken (ingeschreven cirkel, omgeschreven cirkel).

Afstand tussen twee punten in het vlak, omtrek en oppervlakte van driehoeken, vierhoeken en cirkels.

Vergelijkingen van rechten, van cirkels en van parabolen met verticale symmetrieas.

Onderlinge ligging van rechten in het vlak (snijden, evenwijdig, loodrecht). Snijpunten van rechten, cirkels en parabolen met verticale symmetrieas.

Hoeken: graden en radialen.

Rechthoekige driehoeken en goniometrische cirkel: sinus, cosinus en tangens van hoeken en verwante hoeken.

Formules van de goniometrie: grondformule, som- en verschilformules, verdubbelingsformules.

Veeltermfuncties, rationale functies, irrationale functies, goniometrische functies, cyclometrische functies, exponentiële functies en logaritmische functies. Eenvoudige operaties met deze functies: algebraïsche bewerkingen en samenstellingen.

Voor de functies vermeld in 1.3.1: eerste afgeleide functie en tweede afgeleide functie, raaklijnen aan de grafiek, buigpunten van de grafiek, nulwaarden, tekenverloop, stijgen en dalen, extrema, symmetrie, periode en asymptotisch gedrag.

Verband tussen bepaalde integralen en oppervlakten.

Voor eenvoudige functies vermeld in 1.3.1: berekenen van primitieve functies en bepaalde integralen (onmiddellijke integratie, integratie door splitsing, substitutie, partiële integratie).

Telproblemen met en zonder herhaling en waarbij de volgorde al dan niet van belang is.

Verband tussen relatieve frequentie en kans.

Voorwaardelijke kansen berekenen met kruistabellen of kansbomen.

Statistische gegevens: grafische voorstellingen, centrum- en spreidingsmaten.

Normale verdeling als continu model bij data met een klokvormige frequentieverdeling.

Interpretatie bij een normale verdeling van relatieve frequentie als oppervlakte van een gepast gebied.

Het begrip druk, eenheid pascal (Pa).

Druk bij vaste stoffen.

Atmosferische druk.

Druk in gassen.

Hydrostatische druk, totale druk in een vloeistof.

Beginsel van Pascal.

Begrip temperatuur, absolute temperatuur, eenheid kelvin (K).

Gaswetten.

De ideale gaswet.

Toestandsveranderingen.

Deeltjesmodel bij faseovergangen en temperatuursveranderingen.

Warmtehoeveelheid, warmtecapaciteit, soortelijke warmtecapaciteit en warmtebalans.

Fase-overgangen.

Smelten en stollen: soortelijke smeltwarmte.

Verdampen: soortelijke verdampingswarmte.

Kookverschijnsel, condensatie.

Het begrip lading, eenheid coulomb (C).

Geleiders en isolatoren.

Elektrostatische influentie (geleiders), polarisatie in niet-geleiders.

Wet van Coulomb.

Elektrische veldsterkte, eenheid newton per coulomb (N·C⁻¹).

Homogeen en radiaal elektrisch veld, inclusief veldlijnenpatroon.

Elektrisch veldlijnenpatroon van een dipool.

Krachtwerking in een homogeen en radiaal elektrisch veld.

Krachtwerking tussen puntladingen: maximaal vier ladingen in eenvoudige geometrische configuraties.

Resulterend elektrisch veld gegenereerd door een set van enkele puntladingen: richting, zin en grootte (maximaal vier ladingen in eenvoudige geometrische configuraties).

Potentiaal en potentiële elektrische energie van een vrije puntlading in een homogeen en radiaal elektrisch veld.

Homogeen elektrisch veld: veranderingen van potentiële elektrische energie en kinetische energie van een vrije puntlading.

Elektrische stroomsterkte, eenheid ampère (A).

Spanning, eenheid volt (V).

Elektrische weerstand, wet van Ohm, eenheid ohm (Ω).

Eenvoudige elektrische schakeling bestaande uit weerstanden en een batterij.

Ideale ampère- en voltmeter.

Serieschakeling, parallelschakeling en gemengde schakeling van weerstanden: vervangingsweerstand.

Joule-effect.

Eenheden van elektrische energie: joule (J), kilowattuur (kWh).

Berekenen van stroom door, spanning over en vermogen ontwikkeld in weerstanden in een eenvoudige schakeling.

Permanente magneten, magnetische polen.

Magnetisch veld en veldlijnen, magnetische veldvector.

Magnetische veldsterkte: definitie, eenheid tesla (T).

Kracht op een bewegende lading in een magnetisch veld.

Kracht op een stroomvoerende geleider in een magnetisch veld.

Magnetisch veld rond een rechte stroomvoerende geleider.

Magnetisch veld in en rond een stroomvoerende lus, en in en rond een stroomvoerende solenoïde.

Magnetische veldsterkte rond een rechte stroomvoerende geleider en in een stroomvoerende solenoïde.

Elektromagnetische inductieverschijnselen, wet van Lenz (kwalitatief).

Atoommodel, kernmodel, atoomnummer, massagetal en ladingsgetal, isotopen.

Natuurlijke radioactiviteit: aard en eigenschappen van alfa-, bèta- en gammastraling.

Karakteristieke vervalprocessen van alfa-, bèta- en gammastraling.

Radioactief verval: halveringstijd, desintegratieconstante, activiteit: eenheid becquerel (Bq), vervalwet (uitgedrukt met e-macht).

Rust en beweging, puntmassa, positie, afgelegde weg.

Eenparig rechtlijnige beweging.

Eenparig versnelde rechtlijnige beweging zonder en met beginsnelheid.

x(t), v(t) en a(t) van een eenparig versnelde rechtlijnige beweging, alsook de corresponderende grafische voorstellingen.

Ogenblikkelijke en gemiddelde waarde van de grootheden die de beweging beschrijven.

Vrije val: valversnelling.

Verticale worp omhoog.

Onafhankelijkheid van de bewegingen bij een tweedimensionale beweging: horizontale worp.

Ontbinden van vectoriële grootheden volgens orthogonale assen.

Samenstellen van vectoriële grootheden in een vlak.

De drie wetten van Newton, eenheid newton (N).

Het onafhankelijkheidsbeginsel bij meerdere krachten op eenzelfde voorwerp.

Arbeid, eenheid joule (J).

Arbeid geleverd door een constante kracht die evenwijdig of die niet evenwijdig is met de verplaatsing.

Vermogen, eenheid watt (W).

Grafische interpretatie van arbeid als oppervlakte onder de curve van de kracht als functie van de positie.

Zwaartekracht, valversnelling, gewicht, normaalkracht en veerkracht.

Verschil tussen massa en gewicht.

Arbeid geleverd door de zwaartekracht.

Arbeid geleverd door de veerkracht.

Verband tussen arbeid en kinetische energie.

Potentiële energie in het zwaartekrachtveld.

Potentiële energie opgeslagen in een elastisch systeem.

Kwantificeren van energieomzettingen tussen kinetische, gravitationele en elastische energie.

Wet van behoud van mechanische energie.

Energiedissipatie.

Wrijvingskracht, statische en dynamische wrijving.

Eenparig cirkelvormige beweging.

Periode, frequentie, baansnelheid, hoeksnelheid en centripetaalversnelling van een eenparig cirkelvormige beweging.

Centripetaalkracht bij een eenparig cirkelvormige beweging.

Harmonische trilling: amplitude, periode en frequentie.

Wiskundige schrijfwijze en grafische voorstelling van harmonische trillingen: pulsatie, faseverschil.

Snelheid en versnelling bij een harmonische trilling.

Harmonische beweging bij een massa-veer-systeem en bij een wiskundige slinger.

Energieomzetting bij een harmonische trilling.

Lopende golven: transversale en longitudinale golven.

Golf als energietransport.

Golfsnelheid, golflengte, golfgetal.

Bewegingsvergelijking van een lopende golf.

Superpositie van trillingen en golven.

Staande golven: knopen, buiken, eigenfrequentie.

Kwalitatief verklaren van weerkaatsing, breking, interferentie, buiging en resonantie met het golvenmodel.

Geluidsgolven: ontstaan, geluidsintensiteit, eenheid W·m⁻².

Geluidsniveau, decibel (dB), decibelschaal.

Zuivere stoffen, mengsels en scheidingsmethoden voor mengsels.

Enkelvoudige en samengestelde stoffen.

Symbolen van elementen en formules van stoffen.

Belangrijkste IUPAC-nomenclatuurregels in de anorganische chemie.

Anorganische stofklassen en hun eigenschappen.

Polaire en apolaire oplosmiddelen + invloed van het oplosmiddel op de oplosbaarheid.

Elektrolyten en niet-elektrolyten.

Oplosbaarheid van ionverbindingen in water (via oplosbaarheidstabel).

Algemene begrippen i.v.m. chemische reacties: synthese, analyse (thermolyse, elektrolyse en fotolyse), exotherm (exergonisch of exo-energetisch) en endotherm (endergonisch of endo-energetisch), behoud van element en van massa.

Ionisatie (covalente verbindingen) en dissociatie (ionverbindingen) van elektrolyten in water.

Reactietypes: neerslag-, gasontwikkelings-, neutralisatie- en redoxreacties.

Reactievergelijkingen: stoffen- en essentiële ionenreactievergelijkingen.

Elementaire deeltjes in een atoom (X), atoomnummer (Z) en massagetal (A).

Isotopen en hun symbolische notatie.

Relatieve atoommassa (Aᵣ) en absolute atoommassa (mₐ) van een element en het verband met het % voorkomen van zijn natuurlijke isotopen (x).

Atoommodel van Bohr-Sommerfeld: hoofdniveau, subniveau, magnetisch niveau. Elektronenspin.

Orbitalen.

Elektronenconfiguraties van elementen op basis van de regels voor het opvullen van de subniveaus en van de magnetische niveaus (orbitalen).

Periodiek systeem van de elementen: opbouwprincipe, perioden en groepen, analogie binnen de hoofdgroepen.

Vorming van mono-atomische ionen uit atomen.

Karakteristieken van de ionbinding en van de covalente binding.

Krachten tussen ionen - intramoleculaire en intermoleculaire krachten (vanderwaalskrachten: londondispersiekrachten, dipoolkrachten en waterstofbruggen) - ion-dipoolkrachten.

Invloed van de krachten tussen ionen of moleculen op kook- en smeltpunt van zuivere stoffen.

Lewisformules van moleculen en van polyatomische ionen.

Sigma (σ-) en pi (π-) binding.

Bindingshoeken + ruimtelijke structuur van moleculen en van polyatomische ionen.

Elektronegatieve waarde (= elektronegativiteit) van atomen en polariteit van covalente bindingen.

Polariteit van moleculen op basis van de ruimtelijke structuur.

Constante van Avogadro (Nₐ), stofhoeveelheid (n) en molaire massa (M).

Molair volume van gassen (Vₘ) en algemene gaswet.

Concentratie van oplossingen: massaprocent (m/m-%), volumeprocent (V/V-%), massa/volumeprocent (m/V-%), massaconcentratie (cₘ) en molaire concentratie (c, [A]) en omzettingen tussen de verschillende concentratie-uitdrukkingen. In dat verband rekening houden met berekeningen met dichtheid (ρ) van stoffen en mengsels.

Toepassingen op verdunnen van oplossingen.

Stoichiometrische berekeningen voor reacties met eventuele overmaat of onvolledige conversie (rendement).

Factoren die de snelheid van een reactie beïnvloeden.

Het botsingsmodel ter verklaring van de reactiesnelheid.

Energiediagram, reactie-energie (ΔU), activeringsenergie (Eₐ) en de invloed van een katalysator.

Uitdrukking van de gemiddelde en de ogenblikkelijke reactiesnelheid (v).

De snelheidsvergelijking voor reacties in een homogeen reactiemengsel, snelheidsconstante (k) en de orde van een reactie.

Onderscheid tussen een aflopende reactie en een evenwichtsreactie.

Evenwichtsconcentraties [A] en de evenwichtsconstante (Kc).

Verschuiving van het chemisch evenwicht + Principe van Le Chatelier.

Vraagstukken i.v.m. chemisch evenwicht.

Zuur-basekoppels volgens Brønsted-Lowry.

Ionisatie van water, waterconstante (Kw).

Zuur-basereacties in waterig midden.

Sterkte van zuren en basen: zuurconstante (Ka) en baseconstante (Kb), pKa en pKb.

Verband tussen [H₃O⁺], [OH⁻], pH, pOH en Kw.

Berekening van de pH en de pOH van waterige oplossingen van sterke en zwakke zuren en basen.

Invloed van zouten op de pH van water (geen pH-berekening).

Bufferoplossingen: eigenschappen en samenstelling (geen pH-berekening).

Titratie van een sterk zuur met een sterke base en van een sterke base met een sterk zuur.

Oxidatie, reductie, oxidator en reductor.

Oxidatiegetallen (= oxidatietrappen) van atomen in moleculen en ionen.

Verandering van oxidatiegetallen in redoxreacties.

Redoxkoppels.

Redoxvergelijkingen (zuur en basisch milieu): ionenreactievergelijkingen en stoffenreactievergelijkingen.

Standaardreductiepotentiaal (= standaardredoxpotentiaal) en toepassing ervan.

Samenstelling, werking en spanning van een galvanisch element.

Samenstelling en werking van een elektrolysecel.

Molecuulformules (brutoformules) en structuurformules (inclusief verkorte- en zaagtandnotatie) van organische stoffen.

De begrippen lineair, vertakt, cyclisch, verzadigd, onverzadigd, functionele groep.

IUPAC-naamgeving en belangrijke eigenschappen van koolwaterstoffen (alkanen, alkenen, alkynen), halogeenalkanen, alcoholen, aminen, aldehyden, ketonen, carbonzuren + hun zouten en esters.

Ketenisomerie, plaatsisomerie, functie-isomerie, cis-transisomerie en optische isomerie.

Reactietypes (geen mechanismen) in de koolstofchemie: substituties, eliminaties, addities, condensaties en polymerisaties + hydrolyse.

Verschillen en overeenkomsten tussen prokaryote en eukaryote cellen.

Lichtmicroscopische bouw van dier- en plantcellen.

Elektronenmicroscopische en submicroscopische bouw van dier- en plantcellen: bouw en functie van celorganellen en celstructuren (kern, plastiden, mitochondriën, endoplasmatisch reticulum, Golgi-apparaat, lysosomen, ribosomen, celmembraan, cytoskelet, centriolen, celwand, vacuole); eenheidsmembraan; verschillen en overeenkomsten dier-/plantcellen.

Membraantransportsystemen: passief transport (geleide diffusie, osmose); actief transport (tegen concentratiegradiënt / pompen / endo- en exocytose).

Chemische stoffen: belang van water, mineralen en ionen (Na⁺, K⁺, Ca²⁺, PO₄³⁻, Fe²⁺, Cl⁻); moleculaire bouw en functie van sachariden, lipiden, proteïnen en nucleïnezuren.

Celmetabolisme: katabole en anabole processen (niet: fotosynthese), m.i.v. energieomzettingen in de cel tijdens deze processen.

Cellulaire vertering: functie van lysosomen m.i.v. autofagie en fagocytose.

Rol en werking van enzymen.

Aerobe en anaerobe celademhaling, m.i.v. de productie en rol van ATP.

Beschrijving van de celcyclus.

Chromatine, chromosomen.

DNA-replicatie: verloop en belang.

Mitose: verloop en belang.

Meiose: verloop en belang; crossing-over tussen homologe chromosomen, recombinatie (zie ook 4.5 Erfelijkheid), non-disjunctie.

Verloop van de gametogenese bij de mens (zie ook 4.7 Menselijke voortplanting).

Relaties tussen: kenmerk, gen, allel, chromosoomtypes, chromatiden, genotype, fenotype, diploïd, haploïd.

Toepassingen van de wetten van Mendel: mono- en dihybride kruisingen met dominant/recessieve overerving; codominantie, partiële (= intermediaire) dominantie; letale allelen; multiple allelen; epistasie; gekoppelde genen, recombinatie (zie ook 4.4 Celvermeerdering); geslachtsgebonden overerving.

Stamboomanalyse.

DNA als codesysteem.

RNA en eiwitsynthese: transcriptie en posttranscriptionele wijzigingen (m.i.v. splicing), translatie en posttranslationele wijzigingen.

Genregulatie: rol van factoren en moleculen die de transcriptie van genen beïnvloeden door te activeren, induceren, versnellen, inhiberen (repressie), uitschakelen en blokkeren.

Types van mutaties.

Modificaties, m.i.v. epigenetica.

Effecten van mutaties op proteïnen, fenotypische kenmerken en individuen.

Karyogramanalyse.

Toepassingen van de genetica: klassieke veredeling; Polymerase Chain Reaction (PCR); verwantschapsanalyse (DNA-gelelektroforese, restrictie-enzymen, DNA-fingerprinting, Y-chromosoom, mitochondriaal DNA).

Bouw en functie van de mannelijke en vrouwelijke voortplantingsorganen.

Hormonale regeling van de vruchtbaarheid.

Verloop van de oögenese en spermatogenese (zie ook 4.4 Celvermeerdering).

Verloop van de bevruchting.

Zwangerschap en geboorte: hormonale regeling (niet: lactatie); verloop van de embryonale ontwikkeling van zygote tot foetus; bouw en functie van navelstreng, placenta en vruchtwaterzak; anticonceptie bij man en vrouw: methoden en betrouwbaarheid.

Witte bloedcellen (leukocyten): lymfocyten en macrofagen.

Antigenen en antilichamen.

Bloedgroepen: ABO- en Rhesussystemen.

Actieve en passieve immunisatie.

Hormonale regulatie van de bloedsuikerspiegel door insuline en glucagon, m.i.v. de rol van adrenaline.

Werking reflexboog, m.i.v. receptor, neurontypes, zenuwimpuls, synaps, effector.

Skelet- en bewegingsstelsel van de mens: skeletspier, hartspier, gladde spier (verschillen en situering); werking van de dwarsgestreepte spier (contractie ↔ energieomzetting); interactie tussen skelet en spieren voor beweging (niet: soorten van beenderen en gewrichten).

Wetenschappelijke argumenten die de evolutietheorie onderbouwen.

Theorieën van Darwin en Lamarck, m.i.v. de moderne evolutietheorie.

Natuurlijke en kunstmatige selectie, genetische drift.

Populaties en biologische soort.

Ontstaan van soorten en de rol van isolatie.